Wat verliezen we wanneer we besparen op erfgoed?
15 November 2026
Als de archieven en ander erfgoed zomaar weggesaneerd worden; welke verhalen zullen we dan nog kunnen vertellen? Welke bronnen laten ons toe om de geschiedenisboeken te nuanceren? Welke geschiedenis vinden we belangrijk genoeg om voor de toekomstige generaties te bewaren? Hoeveel belang hechten we eigenlijk aan een samenleving die haar verleden kent?
Wat verliezen we wanneer we besparen op erfgoed?
Tie Roefs vroeg het zich af naar aanleiding van de laatste Vlaamse besparingsaankondiging. Niet in het abstracte, maar heel concreet. Dankzij de archieven van KADOC (KU Leuven) kon zij een stukje familiegeschiedenis reconstrueren dat anders wellicht voorgoed verloren was gegaan. Je leest haar persoonlijke verhaal in haar blog. Het verhaal van een Kempense familie. De geschiedenis van Vlaanderen als missieland. De professionalisering van verpleegkunde en vroedkunde. De positie van vrouwen die zich met kennis, inzet en verantwoordelijkheidszin onderscheidden, maar die vaak amper een plaats krijgen in onze collectieve herinnering.
En precies daarom zijn instellingen als KADOC zo belangrijk.
Ze bewaren niet alleen dozen met documenten. Ze bewaren de mogelijkheid om onze geschiedenis te onderzoeken, te begrijpen en te nuanceren. Ze laten ons toe voorbij de slogans, de vooroordelen en de simplificaties te kijken. Ze helpen ons onderscheid te maken tussen wat werkelijk gedocumenteerd is en wat we enkel menen te weten omdat we het ooit ergens hebben horen waaien.
Een eerlijke canon van Vlaanderen vraagt bronnen die feitelijkheden kunnen staven. Ze vraagt archieven. Ze vraagt onderzoekers, vrijwilligers en erfgoedwerkers die documenten bewaren, ontsluiten en contextualiseren. Zonder die inspanningen worden belangrijke delen van ons verleden eenvoudigweg onzichtbaar.
Besparen op erfgoed lijkt soms een technische of budgettaire beslissing. In werkelijkheid raakt het aan iets veel fundamentelers. We snijden dan niet in een luxesector, maar in het maatschappelijk geheugen. Het is alsof we de poten onder onze eigen stoel wegzagen.

Als de archieven en ander erfgoed zomaar weggesaneerd worden; welke verhalen zullen we dan nog kunnen vertellen? Welke bronnen laten ons toe om de geschiedenisboeken te nuanceren? Welke geschiedenis vinden we belangrijk genoeg om voor de toekomstige generaties te bewaren? Hoeveel belang hechten we eigenlijk aan een samenleving die haar verleden kent?
Want geschiedenis gaat niet alleen over waar we vandaan komen. Ze helpt ons ook begrijpen wie we vandaag zijn en welke toekomst we willen opbouwen.
Tie-Roefs-blogt_Wat-verliezen-we-wanneer-we-besparen-op-erfgoed/